6 نوامبر 2002 - 


انتشار اولین رده بندی جهانی آزادی مطبوعات


گزارشگران بدون مرز اولین راه بندی جهانی رعایت آزادی مطبوعات را منتشر کرد. اولین نتيجه آن که آزادی مطبوعات در چهارگوشه ی جهان مورد تهدید قرار گرفته است. در میان بیست کشور انتهای جدول کشورهای آسیایی، آفریقایی و امریکایی و اروپایی را می توان پیدا نمود. وضعیت آسیا به شکل ویژه ای بحرانی است، پنج کشورآزادی ستیز در جهان یعنی کره ی شمالی، چین، بیرمنی، ترکمنستان و بهوتان در این گروه هستند. نگاهی به کشورهای صدر جدول نشان دهنده آن است که رعایت آزادی مطبوعات امتیاز ویژه ی کشورهای ثروتمند نیست. کشورهای چون کستاریکا و یا بنین به ما یادآوری می شوند که بهره مندی از آزادی مطبوعات تنها به وضعیت اقتصادی بستگی ندارند. برای تهیه ی این رده بندی گزارشگران بدون مرز از روزنامه نگاران، محققین، حقوق دانان خواهان پاسخ به پنجاه سوال در برگیرنده همه ی اقدامات ناقض آزادی مطبوعات (قتل و دستگیری روزنامه نگاران، سانسور اعمال فشار، حدود انحصار دولت چگونگی مجازات برای جرائم مطبوعات و...) شده بود، در نتیجه این درخواست صد و سی و نه کشور در جدول رده بندی قرار گرفتند، در مورد بقیه کشورها به دلیل نبود اطلاعات کافی و موثق امکان رده بندی ميسر نشد. در کشورهایی که در رده های پائینی جدول قرار دارند، آزادی مطبوعات فقط در حد حرف است روزنامه های مستقل وجود ندارند، تنها رسانه های عمومی امکان فعالیت دارند، آن هم تحت کنترل و مراقبت حکومتی و نادر روزنامه نگاران مستقل نیز دائما توسط مقامات دولتی مورد آزار- اذیت و دستگیری قرار می گیرند یا مجبور به تبعید می شوند. دسترسی به مطبوعات جهانی یا به کلی ممنوع است و یا در صورت اجازه ی ورود محدود و به شکل قطره چکانی، تحت مراقبت شدید قرار می گیرند. در رده های اول این جدول کشورهای فنلاند، ایسلاند، نروژ و هلند، قرار دارند. کشورهای اسکاندیناوی به شکل دقیقی آزادی مطبوعات را محترم می شمارند، این احترام در موضوع گیری ها واکنش آنها نسبت به آزادی مطبوعات در خارج نیز نمود می یابد. اولین کشور غیراروپایی در جدول کشور کاناداست که در رده ی پنجم قرار دارد. متعابقا بعضی از رژیم های که به شکل دمکراتیک برگزیده شده اند در رده های پایینی قرار گرفته اند مثل کلمبیا (صد و چهارده) و یا بنگلادش (صد و هیجده) در این کشورها، جنبش های مسلحانه، گروه های شبه نظامی و احزاب سیاسی بطور دائم امنیت روزنامه نگارا ن را تهدید می کنند. از سوی دیگر دولت نیز همه ی امکانات خود را برای حافظت از روزنامه نگاران و مبارزه علیه عدم مجازات که عمدتا مسئولان خشونت از آن بهره مند می شوند، بکار نمی گیرد.

کستاریکا بهتر از آمریکا

رده نسبتا بد امریکا در جدول(هفده)، بطور عمده در رابطه با تعداد روزنامه نگاران بازداشت شده است. دستگیری هایی که اغلب به دلیل عدم معرفی منابع خبری توسط روزنامه نگاران در دادگاه است. از سوی دیگر در بعد از 11 سپتامبر 2001 تعداد زیادی از کارکنان خبری به دلیل تجاوز به حریم امنیتی بعضی از ساختمان ها دستگیر شده اند.

در جنوب امریکا، کستاریکا کشورصدر جدول است (رده ی پانزدهم) این کشور امریکای مرکزی به شکل سنتی شاگرد اول قاره امریکا در رعایت آزادی مطبوعات است. در فوریه 2002، این کشور، کلوپ هفده کشور امریکایی را که برای توهین به کارکنان دولت مجازات زندان برقرار کرده بودند، را ترک کرد. قتل روزنامه نگار مینومدنا در ژوئیه 2001 استثنایی در تاریخ مطبوعات این کشور است. آخرین دیکتاتور این قاره، کوبا (صد و سی و چهارمین) تنها کشور منطقه است که در آن کثرت گرایی اطلاعات وجود ندارد و روزنامه نگاران دستگیر می شوند. در هائیتی (صد و شش مین) روزنامه نگاران قربانی گروهای شبه نظامی هستند که اقدامات شان توسط دولت حمایت می شود.

ایتالیا، شاگرد بد اروپا

به استثنای ایتالیا، 15 کشور اروپا در رده های خوب جای دارند. در این کشور کثرت گرایی اطلاعات به شکل جدی مورد تهدید قرار گرفته است. سیلویو برلوسکونی، اعمال فشار بر تلویزیون عمومی را افزایش داده است، مردان مورد اعتماد خود را در رسانه های دولتی جای داده و به عملکرد دوگانه خود هم به عنوان رئیس قوه ی مجریه و در عین حال کارفرمای یک گروه خصوصی مطبوعات ادامه می دهد. از سوی دیگر زندانی کردن روزنامه نگار استفان سوراس به اتمام ارتکاب جرمی در سی سال پیش، موارد تعقیب و مراقبت، تفتیش، احضار قضایی روزنامه نگاران و سواستفاده از قانون ضبط اموال و ابزار کار، در ماه های اخير توضیح دهنده ی کسب این رده در جدول است. فرانسه (یازده) در هشمین رده ی کشورهای اروپایی قرار می گیرد. این امر به دلیل برخی اقدامات نگران کننده، بازداشت تعدادی از روزنامه نگاران در رابطه با مخفی نگاه داشتن منبع خبری، در طی چند ماهه ی اخیراست. در میان کاندیداهای ورود به اتحادیه اروپا، ترکیه (نود و نه) در رده ی بدی قرار دارد. علیرغم تلاش های دولت، که با چشم انداز عضویت این کشور در اتحادیه اروپا انجام می گيرد، روزنامه نگاران بسیاری به زندان محکوم می شوند و رسانه ها به طور مداوم مورد سانسور قرار می گیرند. آزادی مطبوعات به ویژه در جنوب شرقی ترکیه ابعاد بیشتری دارد. در دیگر کشورهای اروپایی مثل روسیه سفید(صدوبيست وچهار)، روسیه (صدوبيست ويک) و جمهوری های سابق شوروی، هنوز انجام شغل روزنامه نگاری مشکل است. بسیاری از روزنامه نگاران در این بخش از جهان به قتل می رسند و یا زندانی می شوند. اتهام گری گوری پسکو که از دسامبر 2001 در بازداشت بسر می برد، انتشار تصاویری از نشت مواد رادیو اکتیو ماده از کشتی نظامی در دریای ژاپن است، وی به چهار سال زندان محکوم شده است.
وضعیت خاورمیانه و رفتار چندگانه ی اسرائیل

هیچ کدام از کشورهای عربی در پنجاه رده ی اول جدول قرار ندارند. لبنان در رده ی پنجاه و شش قرار دارد. بطور کلی وضعیت آزادی مطبوعات در منطقه خوشایند نیست. در عراق (صدوسی) و سوریه(صدوبيست وشش) دولت همه ی امکانات خود را برای کنترل مطبوعات و خفه کردن صدای اعتراض به کار می گیرد. صدامحسین، خصوصا یکهدف بیشتر برای مطبوعات نگذاشته است، همراهی با تبلیغات رسمی. در لیبی (صدوبيست ونه) و تونس (صدوبيست وهشت) هیچ انتقادی به کلنل معمدقزاقی و رئیس جمهور بن علی تحمل نمی شود. تضعیف سیاسی حکومت خود مختارفلسطین، محدود نمودن فعالیت روزنامه نگاران را در این منطقه کمتر کرده است، با این حال، رسانه های مخالفان اسلامی تعطیل شده اند و چندین اقدام در جهت ایجاد رعب و وحشت و تهاجم علیه روزنامه نگاران فلسطینی در خارج مشاهده شده است و هنوز مسائل بسیاری ممنوعه هستند. هدف روشن است نشان دادن تصویری متحد از مردم فلسطین و پنهان نمودن تظاهرات های حمایتی از عملیات شهادت طلبانه علیه اسرائیلی ها. رفتار اسرائیل در رابطه با آزادی مطبوعات چندگانه است. علیرغم اعمال فشار بر رادیو و تلویزیون ملی، دولت اسرائیل آزادی بیان در رسانه ها را رعایت می کند در برابر در سی جردنی و نوارغزا، گزارشگران بدون مرز موارد زیادی را در تجاوز به منشور جهانی ناظر بر حقوق مدنی و سیاسی که آزادی مطبوعات را تضمین می کند بر شمارده است. این منشور را دولت يهود در مارس 2002 امضا نموده است. در آغاز تماجم ارتش اسرائیل به شهرهای فلسطینی ها تعداد زیادی از روزنامه نگار مورد بدرفتار، تهدید، دستگیری، ممنوعیت رفت و آمد، هدف تیر قرار گرفتن، زخمی شدن، لغو اجازه نامه فعاليت و اقامت، قرار گرفته اند.
مثال های خوب و بد آفریقا

ارتیره (صدوسی ودو) و زیمبابوه (صدوبيست و دو) سرکوبگرترین کشورهای افریقا هستند. در ارتیره در سپتامبر2001، توسط دولت مطبوعات خصوصی ممنوع شدند و هم اکنون هیجده روزنامه نگار در زندان بسر می برند. از آن سوی رئیس جمهور زیمبابوه روبرت موگابه بطور دائم در حال موضع گیری های شدیداللهن در برابر مطبوعات و مخالفان است. بهترین رده بندی در کشورهای افریقایی به بنین تعلق دارد که از جمله 15 فقیرترین کشورهای جهان است (بنابر گزارش سازمان برنامه سازمان ملل برای گسترش) بالاخره دیگر کشورهای افریقایی چون افريقای جنوبی(بيست و شش)، مالی(جهل وسه)، نامیبیا(سی ويک) سنگال(چهل وهفت) آزادی مطبوعات به شکل واقعی وجود دارد.


fontsizeup fontsizedown impression




گزارشگران بدون مرز انجمن بين المللي دفاع از آزادی مطبوعات و از روزنامه نگاران زنداني بر مبنای اصل ١٩ اعلاميه جهانی حقوق بشر است

تماس با گزارشگران بدون مرز